Show simple item record

dc.contributor.authorKul, F. Nurşen
dc.date.accessioned2021-02-12T18:47:12Z
dc.date.available2021-02-12T18:47:12Z
dc.date.issued2012
dc.identifier.issn0258-5316
dc.identifier.urihttps://app.trdizin.gov.tr/makale/TVRZM016QXlNZz09
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11147/10065
dc.description.abstractBu çalışma, erken Cumhuriyet döneminde İzmir’de inşa edilmiş ilkokul binalarını oluşumlarında etkili olan ulusal ve yerel kontext içinde ele alarak incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda öncelikli olarak ulusal ölçekteki ilköğretim ve okul inşaat politikaları incelenmiş, bu politikaların yerel yansımaları tartışılmış ve bu sürecin okul binalarını nasıl biçimlendirdiği İzmir örneği üzerinde ortaya konmuştur. Araştırma sonuçları, İzmir’de erken Cumhuriyet dönemi eğitim politikalarının başarıyla uygulanmış olduğunu ve kalabalık nüfuslu yerleşimlerde inşa edilen çok sınıflı şehir ve kasaba okullarından az nüfuslu yerleşimlerde inşa edilen tek sınıflı köy okullarına kadar birçok farklı ölçek ve nitelikte okul binası inşa edildiğini göstermiştir. Kapsamlı bir arşiv, arazi ve literatür araştırması sonucunda 1923-1950 yılları arasında yaklaşık 500 ilkokul binasının inşa edildiği saptanmış, bunlardan 99 tanesine ilişkin ise daha ayrıntılı görsel ve yazılı bilgi ve belgelere ulaşılmıştır. Bilgi ve belgesine ulaşılan 99 yapı üzerinden ulusal okul inşaat politikalarının İzmir’deki yansımalarını okumak olanaklıdır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında tüm ülke genelinde olduğu gibi İzmir’de de İmparatorluk’tan kalan projelerin uygulanmasına devam edilmiştir. 1920’lerin sonundan itibaren gerek imparatorluk döneminde ve gerekse Cumhuriyet’in ilk yıllarında ‘milli mimari üslubu’nda tasarlanmış tip-projeler, dönemin mimarlık alandaki eğitilimlerine paralel olarak çoğunlukla cepheleri ‘modernleştirilerek’ uygulanmışlardır. 1930’lu yıllarda ise Milli Eğitim ve Bayındırlık bakanlıklarının ‘modern’ projeleri uygulanmaya başlamıştır. Ancak iki bakanlığın tasarım yaklaşımlarının arasında, inşaaat süreçlerinin ayrışmasından kaynaklanan farklılıklar vardır. Herşeyden önce Bayındırlık Bakanlığı daha çok üst kademelerdeki eğitim yapılarını ele almış, tasarladığı ve inşa ettirdiği ilkokul binaları hem sayıca az olmuş ve hem de kent ve kasaba merkezlerinde yoğunlaşmıştır. Bayındırlık Bakanlığı tarafından hazırlanan tip-projeler ülkenin birçok farklı şehrinde olduğu gibi İzmir’de de aynı malzeme ve teknikle inşa edilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı ise şehir ve kasabalar için de tip-projeler üretmiş olmakla birlikte daha çok köy okulu tasarımlarına yoğunlaşmakta ve köyler için hazırlanan tip-projelerde yerellik kaygısı göze çarpmaktadır. 1930’lu yıllar boyunca bu kaygı aynı plan şemasının farklı bölgelerde o bölgedeki geleneksel malzeme ve teknikle inşa edilmesi şeklindedir. Ucuzluk, sadelik ve kolay uygulanabilirlik köy okulları tasarımlarında öne çıkan diğer önemli kriterlerdir. Şüphesiz, Milli Eğitim Bakanlığı’nın tasarımlarında öne çıkan bu ölçütler, köylülerin kendi okullarını inşa etmelerinin zorunlu tutulduğu örgütlenme ve finansman modelinin bir gereğidir. Bu nedenle köylülerin anlayabileceği, uygulamada zorluk çekmeyeceği ve ucuza mal edebileceği tasarımlar benimsenmiştir. Bu ilkeler doğrultusunda hazırlanan bir çok farklı tip-proje İzmir’de bölgenin geleneksel yapım sistemi ve malzeme seçenekleri doğrultusunda ve köylülerin maddi ve işgücü katkılarıyla inşa edilmiştir. Arşivlerden gelen belgelere göre İzmir’de inşa edilen okulların büyük bir çoğunluğu 1930’lu yıllara tarihlenmektedir. Nitekim literatür kaynakları da bu bilgiyi doğrulamaktadır. Şehirde 1930’lu yıllar boyunca ve özellikle Vali Kazım Dirik döneminde büyük bir okul inşaat seferberliği gerçekleştirilmiş, dolayısıyla 1940’lı yıllara gelindiğinde okul binası ihtiyacı büyük oranda çözülmüştür. Bu nedenle 1940’lı yıllarda daha az sayıda okul inşa edilmiştir. 1940’lı yıllarda inşa edilen yapıların mimari dili de ‘ikinci milli mimari üslub’a evrilmiş ve özellikle köy okullarında sadece malzeme ve inşa tekniği seçimlerinde değil, plan çözümlerinde de bölgesel farklılıklar göz önünde bulundurulmuştur.en_US
dc.language.isoengen_US
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccessen_US
dc.subjectMimarlıken_US
dc.titlePrimary Schools of İzmir (1923-1950)en_US
dc.title.alternativeİzmir’de İlkokullar (1923-1950)en_US
dc.typearticleen_US
dc.typearticleen_US
dc.contributor.institutionauthorKul, F. Nurşen
dc.relation.journalOrta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisien_US
dc.contributor.departmentIzmir Isntitute of Technologyen_US
dc.identifier.volume29en_US
dc.identifier.issue2en_US
dc.identifier.startpage259 - 284en_US
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanen_US


Files in this item

FilesSizeFormatView

There are no files associated with this item.

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record